Dr. Jan Klod Kayuka

 

TİROİD HASTALIKLARI

 

Tiroid hastalıkları dünyada ve ülkemizde yaygın olarak rastlanan bir hastalık grubudur. Bu konuda yapılan çalışmalar Türkiye’de toplumun önemli bölümünde tiroid hastalığı veya riski bulunduğunu ortaya koymaktadır. On yılı aşkın süredir uygulanan iyot profi laksisi ile iyot alımında düzelmenin sağlandığı, ancak sorunun devam ettiği anlaşılmaktadır.

Tiroid boynun orta hattında yer alan kelebek şeklinde bir bez

  • Endokrin bezlerin en büyüğüdür
  • Normal olarak ele gelmez
  • Salgıladığı hormonlar ile büyüme ve gelişmede temel rol oynar
  • Beden ısısının, bazal metabolik hızın, üreme ve büyümenin düzenlenmesine katılır
  • İnsanda 20-30 g ağırlığındadır
  • Ortalama 200 mikron çapında follüküllerden oluşur
  • Çok damarsal bir yapıdadır
  • Tiroid bezi ‘tüm vücut fonksiyonlarının düzenleyicisidir – Tüm hücrelerde temel metabolizmayı düzenler

Tiroid Hastalıkları

  • Tiroid hastalığı farklı şekillerde, farklı yakınmalarla ortaya çıkabilir.
  • Tiroid hastalıklarının çoğunda hastalar ya ‘Hipotiroidizm – bezin yetersiz çalışması’ ya da ‘Hipertiroidizm – bezin aşırı çalışması’ndan kaynaklanan yakınmalarla gelirler.
  • Tiroid bezi yangısı (Tiroiditis)
  • Tiroid hormonları beyin ve sinir sisteminin normal gelişimi için gereklidir.

Hipotiroidizm • En sık rastlanan tiroid bozukluğudur.

  • Şişmanlık ve bradikardi

. – Halsizlik, yorgunluk, kas güçsüzlüğü,

 – Soğuğa karşı tahammülsüzlük

 – Sert ve kuru bir deri

 – Kabızlık

– İştahsızlık

 – Ağırlık artışı

– Donuk duygu durumu

 – Guatr

 – Zayıf ve yavaşlamış kalp hızı

 – Hatırlama güçlüğü, mental gerilik

Vücudun yeterince tiroid hormonu sağlayamadığı anlamına gelir

Guatr: Normaldan büyük tiroid bezi

İYOT YETERSİZLİĞİ Yeterli tiroid hormonu yapılamaz

Kanda tiroid hormonu düzeyi düşer

Hipofizden TSH Salınımı artar

Tiroid bezi daha fazla çalışır ve  GUATR oluşur.

Guatr en fazla Karadeniz bölgesinde ve Bolu, Kastamonu, Malatya, Rize, Ordu, Zonguldak, Artvin, Kütahya ve Konya illerinde görülmüştür. Ülkemizde her 3 kadına karşın 1 erkekte guatr görülmektedir.

Hipertiroidizm

  • Tiroid bezinin aşırı çalışması olarak bilinir.
  • Bez aşırı hormon salgılar Toksik Guatr:
  • Bezin çok fazla hormon salgılaması ile basit guatr’dan ayrılır.
  • Hipertiroidizmin en çok bilinen formu ekzoftalmik guatr olarak da bilinir ve gözlerin dışa fırlaması ile karakterizedir.

 Hipertiroidizm - Klinik Belirtiler

 – Titreme – Kas güçsüzlüğü – Sinirlilik, uykusuzluk – Kilo kaybı – Sıcağa tahammülsüzlük, aşırı terleme – İshal – Guatr (toksik, ekzoftalmik)-artmış kalp hızı, çarpıntı

Tiroiditis (tiroid bezi yangısı)

  • Akut Tiroiditis: Nadir görülmektedir. En sık nedenleri; Stafilokok Aereus, Streptokok pyogenes, Streptokok pnomoniadır.
  • Subakut (Granülomatöz) Tiroiditis § Hastaların çoğu genç dişilerdir. § Viral orijinli olduğu düşünülmektedir. § ÜSYE’nu izleyerek ortaya çıkar. § Hastaların %50’sinde kabakulak, kızamık, rhinovirus, adenovirus antijenleri (+) bulunur. § TSH’a karşı antikorlar sınırlı sayıda hastada (+) bulunur. § Haftalar veya aylar içerisinde kendiliğinden iyileşir.

Otoimmun Tiroiditis

  • Hashimoto Tiroiditisi; § En yaygın görülen formudur. § 30-50 yaş arası sık görülür. § Ötiroidi zamanla hipotiroidiye dönüşebilir § Etiolojisinde hem humoral hem de hücresel mekanizmalar Rol oynar § Sitotoksik T hücrelerinin tirositlere karşı kontrol edilemeyen atakları olmaktadır, § Tiroglobülin ve tiroid peroksidaza karşı gelişmiş antikorlar (Antimikrozomal antikorlar) ve TSH’ya karşı gelişmiş antikorlar kanda bulunabilir.

Tiroid Tümörleri Primer tümörleri • Epitelyal tümörler A-Follükül hücrelerinden kaynaklanan tümörler Benign: Adenomlar; 1-Follüküler adenoma ve varyantları 2-Onkositik (Hurthle hücreli) adenoma Malign: Karsinomlar; 1-İyi diferansiye olanlar Papiller karsinoma ve varyantları Follüküler karsinoma Onkositik (Hurthle hücreli) karsinoma 2-Kötü diferansiye olanlar 3-Undiferansiye (Anaplastik) olanlar B- C-Hücrelerinden kaynaklanan tümörler; Medüler karsinoma C- Follükül ve C hücrelerinden kaynaklanan tümörler • Malign Lenfomalar • Mezenkimal tümörler • Diğerleri (Teratoma ve paraganglioma) • Metastatik tümörler

Folliküler Adenoma • Tiroid sintigrafisinde soğuk nodül şeklinde izlenir. • Genç kadınlarda biraz daha fazla görülür. • Büyüklüğü değişebilir, 10 cm’ye kadar ulaşabilir. • Çevresinde bağ dokudan oluşan kapsül bulunur ve çevresinde bulunan normal bez yapısında basıya bağlı değişikler oluşturur. • Adenomun mikroskopik görünümü kendi içerisinde, çevresinde bulunan tiroid bezinden farklılık oluşturacak şekilde uniform görünümdedir. • Kapsüler veya vasküler invazyon olmadığı gösterilmelidir. • Kistik değişiklikler, papiller hiperplazi görülebilir, mitotik şekiller nadirdir.

Papiller Karsinom • En yaygın görülen tiroid bezi tümörü • Ortalama görülme yaşı 30-40 olsa da çocuklar dahil her yaşta görülebilir • Baş-boyun bölgesine radyasyon alan hastalarda papiller karsinom görülme riski artar. • Makroskopik olarak tümör kesit yüzü solid, sert beyaz renktedir. %10 kadar olguda tümör içerisinde kistik değişiklikler bulunur. • IHK olarak Tiroglobülin, Yüksek Moleküler Ağırlıklı Keratin (HMWK) ve Düşük Molekül Ağırlıklı Keratin (LMWK), ve bazen CEA pozitif bulunur. • %15 olguda akciğer, kemik ve karaciğere metastaz yapar. • Uzak metastazların bulunması Mikroskopik olarak epidermoid veya insüler odakların bulunması prognozu kötüleştirir (normalde prognoz iyidir)

 

*Makaledeki görüşler Dr. Jan Klod Kayuka'ya ait olup, herhangi bir tanıtım amaçlı olmayıp, bilgilendirme amaçlıdır. Be Light Kitchen bir sağlık kurumu değildir.